SIFATLAR

 

Sıfatlar konusuna başlarken bir örnek ile karşılaşacağımız durumu anlatmaya çalışalım:

Bir cümleyi eril tekilden dişil tekile çevirirken:

 

Ky është djali im i vogël                           Bu benim küçük oglum.  

Kjo është vajza ime  evogël                     Bu benim küçük kızım.  

 

Tekilden çoğula örnek:

.

Kjo është macja ime e bardhë                Bu benim beyaz kedim.

Këto janë macjet e mia të bardha          Bunlar benim beyaz kedilerim.

 

Bu örneklerden görülebileceği gibi önce isim daha sonra sıfat sırası ile cümle yapılmaktadır.

pemë e gjelbër       :   ağaç  yeşil 

   

Një pemë e gjelbër                         Bir yeşil  ağaç

Një ndërtesë e lartë                       Bir uzun bina

Një njeri shume plak                     Bir çok yaşlı adam

Shtëpia e vjetër e kuqe                Eski  kırmızı ev

 Një mike shumë e mirë (fem.)   Bir çok iyi kız arkadaş

Shtëpia ime është e bardhë         Benim evim beyaz.

Vendi juaj është i madh                Senin ülken büyük.

Libra të rinj janë të shtrenjta     Yeni kitaplar pahalı.

 

Bazı sıfatlar:

Eril                              Dişil

 

i bardhë                      e bardhë                     beyaz

i gjelbër                      e gjelbër                     yeşil

i hapur                        e hapur                       açık

i huaj                           e huaj                          yabancı

i kaltër                        e kaltër                       mavi               

i kënaqur                    e kënaqur                   memnun

i lehtë                          e lehtë                         kolay,hafif

i lirë                            e lirë                           ücretsiz

i lumtur                      e lumtur                     mutlu

i mbyllur                     e mbyllur                    kapalı

i rëndë                        e rëndë                       ağır

i sëmurë                     e sëmurë                    hasta

i shpejtë                      e shpejtë                     hızlı

i shtrenjtë                   e shtrenjtë                  pahalı

i verdhë                      e verdhë                     sarı

i vërtetë                      e vërtetë                     gerçek

i vështirë                    e vështirë                   zor

i vjetër                        e vjetër                       eski

i zënë                          e zënë                         meşgul,dolu

i zgjuar                       e zgjuar                      akıllı,zeki

 

*Eril formda -ëm ile biten sıfatlar, karşılık gelen dişil tekil formda -me alır:

 

 

Eril                              Dişil

 

i këndshëm                e këndshme                           hoş

i ndryshëm                e ndryshme                           değişik

i nevojshëm               e nevojshme                          gerekli

i sotëm                       e sotme                                  günün

i shëndetshëm           e shëndetshme                      sağlıklı

i zakonshëm              e zakonshme                          olağan

 

*Bazı sıfatlar düzensizdir

Eril                              Dişil

 

i keq                            e keqe                                     kötü

i kuq                            e kuqe                                    kırmızı

i madh                        e madhe                                 büyük

i ri                               e re                                         yen, taze

i zi                               e zezë                                     siyah

* i ri'nin hem "genç" hem de "yeni" anlamına geldiğine dikkat edin, i vjetër ise "eski" anlamına gelir ve hem kişiye hemde nesnelere de atıfta bulunur:

 

 

 

Djali është i ri.                                   Oğlan genç

Libri është i ri.                                   Kitap yeni

Burri është i vjetër.                         Adam yaşlı.

Libri është i vjetër.                          Kitap eski.

Studenti i mire.                                 İyi öğrenci.(eril)

Studentja e mirë                               İyi öğrenci.(dişil) 

 

Një  djalë  i  mire                            İyi bir oğlan                          

Një libër  i  madh                            Bir büyük kitap                     

Një  laps i  zi.                                    Bir siyah kurşun kalem.       

 

 

Një çantë e kaltkërt                      Mavi bir çanta                                               

Një fletore e vogel.                         Küçük bir not defteri.

 

Tekil Belirli	Çoğul Belirli	Tekil Belirsiz	Çoğul Belirsiz
Libri  është i madh Kitap büyük.	Librat jane të mëdhenj. Kitaplar büyük.	Një libër është i madh. Bir büyük kitap.	Disa libra janë të mëdha. Bazı kitaplar büyük.
Lapsi  është i shkurtë Kalem küçük.	Lapsat jane të shkurtë. Kalemler küçük.	Një laps është i shkurtë. Küçük bir kalem.	Disa libra janë të shkurtë. Bazı kalemler küçük.
Markeri  është i kaltërt. Marker mavi.	Markerat jane të kaltërt Markerlar mavi.	Një marker është i kaltërt Bir mavi  marker.	Disa markera janë të kaltërti. Bazı markerlar  mavi.

 

 

Tekil Belirli	Çoğul Belirli	Tekil Belirsiz	Çoğul Belirsiz
Çanta  është e vogël Çanta küçük.	Çantat jane të  vogla. Çantalar küçük.	Një  çantë është e vogël. Bir küçük çanta.	Disa çanta janë të vogla. Bazı çantalar küçük.
Ora  është e zezë Saat siyah	Orat jane të  zeza. Saatler siyah	Një  orë është e zezë. Bir saat siyah	Disa ora janë të  zeza. Bazı saatler siyah
Fletorja  është  me vija. Defter çizgili.	Fletoret  jane me vija. Defterler çizgili.	Një fletore  është me vija. Bir çizgili defter.	Disa fletore  janë me vija. Bazı  defterler çizgili

 

Bidoni është  i vogël.                                 Şişe küçük.
Bidonët janě të vegjël.                              Şişeler küçük.

Çarçafi është i vjetër.                                Çarşaf eski.
Çarçafet janě të vjetër.                             Çarşaflar eski.

Kamioni është i  vjetër.                             Kamyon eski.
Kamionët  janë të vjetër.                          Kamyonlar eski.

 

Dhoma  është e vogël.                               Oda küçük.
Dhomat janë te vogla.                               Odalar küçük.

Godina ështě e vogël.                                Bina küçük.

Godinat janë te vogla.                               Binalar küçük.

Batanija është e  vjetër.                            Battaniye eski.
Batanijet  janë të vjetra.                           Battaniyeler eski.

 

 

SIFAT PEKİŞTİRME  

 

shumë i/e bardhë                                     bembeyaz
shumë i/e verdhë                                       sapsarı
shumëi kug /shumë e kuge                     kıp kırmızı
shurmë i/e gjelbër                                     yemyeşil
shumë gri                                                    gıpgri
shumë i/e kaltër                                        masmavi  
shumë ngjyrë vjollcë                                 mosmor
shumë rozë                                                  pespembe